Je hebt zinnen die blijven hangen, soms decennialang. In de serie Iconische Oneliners duikt emeritus hoogleraar bestuurskunde Ernst ten Heuvelhof in historische toespraken. Hoe zijn ze tot stand gekomen? Wat hebben ze teweeggebracht? En wat kunnen we leren van woorden die geschiedenis schreven? Deze keer: When they go low, we go high van Michelle Obama.
Het zijn pakkende, gracieuze woorden van Michelle Obama. Ze sprak ze uit in 2016 op de nationale conventie van de Democratische partij in Philadelphia. Het zinnetje stond in een speech ter ondersteuning van Hillary Clinton, die het opnam tegen Donald Trump in de race naar het Witte Huis. De slogan is een populair gezegde geworden dat velen in hun toespraken en interviews hebben verwerkt, onder wie Hillary Clinton in haar laatste debat met Trump.
Michelle Obama heeft in een interview met Oprah Winfrey uitgelegd wat zij bedoelt met When they go low: ‘It’s easy to go low. It’s easy to lead by fear. It’s easy to be divisive. It’s easy to make people feel afraid. That’s the easy thing and it’s also the short-term thing.’
Elders vertelde ze wat going high betekent. ‘It means that your response has to reflect the solution. It shouldn’t come from a place of anger or vengefulness.’ Zoals zij het hier uitlegt, doet het in de verte denken aan het verschil tussen de ‘brede weg’ en de ‘smalle weg’ uit de bijbelse Bergrede, die velen inspireerde om niet altijd de gemakkelijkste weg te kiezen.
Volgens Obama helpt haar oneliner bullies te neutraliseren, waarbij de bully zich in haar geval laat raden. Hoe gaat dat in zijn werk? Door de bully als low te kwalificeren, hoef je niet constant op zijn kritiek en beschuldigingen in te gaan, wat tot een herhaling en dus een accentuering van die kritiek en beschuldigingen zou leiden. In plaats daarvan zet je jezelf in één klap in een moreel verheven positie. Verlaag je dus niet tot het bully-niveau en scheldt niet terug, maar reageer met positieve oplossingen die het persoonlijk belang overstijgen.
Wie is de geestelijk moeder van de slogan? Haar speechwriter Sarah Hurwitz zegt dat Michelle Obama de slogan zelf verzonnen heeft en dat zij de woorden slechts heeft uitgetypt. Des te eervoller is het voor Obama dat Philip Collins, als voormalig chief speechwriter voor Tony Blair, niet de eerste de beste, de slogan hoog heeft zitten. Zijn boek over de meest indrukwekkende toespraken heet zelfs When they go low, we go high. Overigens is Collins ook positief over de retorische capaciteiten van Michelles echtgenoot Barack Obama, die hij ‘maybe the best male speaker in living memory’ noemt. Maar, schrijft Collins: hij is en blijft ‘the second-best speaker in his own family.’
