Op donderdag 5 maart bereikte ons het verdrietige nieuws dat Cees van Woerkum, emeritus professor strategische communicatie, is overleden.
Cees studeerde in Nijmegen sociologie van massacommunicatie. Hij werd in 1971 door prof. Anne van den Ban naar Wageningen gehaald om zich te specialiseren in massamediale voorlichting, een onderwerp waarop hij in 1982 promoveerde. In Wageningen volgde een veelzijdige carrière. Voordat hij in 2011 met pensioen ging, was hij achtereenvolgens hoogleraar voorlichtingskunde, hoogleraar communicatie en innovatie studies en strategische communicatie.
Cees van Woerkum was een origineel denker, creatief schrijver én vernieuwend wetenschapper. Hij had een innerlijke drive om steeds weer nieuwe onderzoeksgebieden aan te boren. Na een periode waarin hij de betekenis onderzocht van opinieleiders en massamedia, verschoof zijn aandacht naar de rol van communicatie in beleidsprocessen. In eerste instantie probeerde hij te begrijpen op welke wijze en onder welke omstandigheden een overheid communicatie kon gebruiken als instrument om vastgestelde doelen te realiseren.
Later werd hem steeds duidelijker dat centrale sturing zijn beperkingen heeft, en ging hij kwesties van interactieve beleidsvorming en burgerparticipatie onderzoeken. In zijn laatste periode als hoogleraar ging zijn aandacht uit naar de betekenis van communicatie in en om organisaties, waarbij hij zich afvroeg waarom sommige organisaties wel en andere er niet in slagen zich aan te passen aan een steeds veranderende omgeving. Een rode draad door alle thema’s heen is dat Cees communicatie bekeek als een relationeel proces waarin zowel ‘zenders’ als ‘ontvangers’ actief en strategisch betekenissen construeren en selecteren om persoonlijke of politieke doelen te realiseren. Hij liet zien dat de dynamiek die daardoor ontstaat beslissend is voor de uitkomsten van campagnes gericht op gedragsverandering, processen van beleidsvorming of trajecten van organisatieverandering.
Cees van Woerkum heeft veel betekend voor de beroepspraktijk van communicatieprofessionals. Onze taak als wetenschappers, zei Cees, is de complexe wereld een beetje begrijpelijker maken. Onderzoek begint buiten in de samenleving en moet er ook buiten de universiteit toe doen. Hij heeft honderden lezingen gegeven, voor belangrijke gezelschappen in Den Haag, maar ook voor een handjevol boeren in kleine zaaltjes diep in de provincie die hij met evenveel enthousiasme wist te inspireren.
Boven alles was Cees van Woerkum een beminnelijk en bevlogen man, voor ons een fijne leidinggevende en een dierbare vriend. Met warme belangstelling voor mensen, voor de natuur, voor muziek, voor fietsen, voor Marialiederen, voor complexe emoties als melancholie. Het waren vormen van tijdsbesteding, maar ook fenomenen die hem intrigeerden. Hij filosofeerde en schreef erover. Een week voor zijn overlijden schreef hij zijn laatste essay over gesprekken. Dat is binnenkort op de website van Logeion te lezen.
We zullen Cees missen, en wensen zijn echtgenote Joke, de kinderen en verdere familie veel sterkte toe.
Noelle Aarts (Radboud Universiteit) en Cees Leeuwis (Wageningen Universiteit)
